9 października 2026 roku w Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Z. Herberta w Gorzowie Wlkp. odbyła się promocja książki Łucji Fice „Kształt Atomu. Wojna i pamięć”. Nie było to jednak zwykłe spotkanie autorskie. Przygotowany program połączył rozmowę z autorką, muzykę, śpiew i inscenizację fragmentów powieści, tworząc wydarzenie, które na długo pozostaje w pamięci.
Gości powitał dyrektor biblioteki Sławomir Szenwald. Następnie dziennikarka Radia Zachód Izabela Patek rozmawiała z Łucją Fice o książce, jej powstaniu i historii, która stała się inspiracją do jej napisania.
U źródeł tej opowieści leżą losy Kazimiery, teściowej autorki, która w czasie II wojny światowej została wywieziona na roboty przymusowe do Niemiec. Po powrocie do Polski przez wiele lat nie mówiła o swoich wojennych przeżyciach. Dopiero gdy zachorowała na chorobę Alzheimera, zaczęła wracać do przeszłości i opowiadać o tym, co ją spotkało. Łucja Fice wysłuchała tych wspomnień i je zapisała.
Potrzeba utrwalenia tej historii pojawiła się jednak dopiero później, w trudnym okresie życia autorki, po odejściu męża. Wtedy powróciła do opowieści, którą nosiła w pamięci, i podjęła się jej zapisania.
Historia Kazimiery nie zakończyła się na wspomnieniach. Łucja Fice, która sama wyjeżdżała do Niemiec do pracy jako opiekunka, postanowiła odszukać gospodarstwo, w którym podczas wojny pracowała jej teściowa. W ten sposób przeszłość zaczęła łączyć się z teraźniejszością, a osobista historia rodzinna stała się literacką opowieścią o wojnie i pamięci.
Szczególnym elementem spotkania były scenki rodzajowe przygotowane na podstawie powieści. Magda Pietrowska, Grażyna Popławska i Sebastian Mazurek przenieśli fragmenty książki na scenę, nadając opowiadanej historii wymiar teatralny.
W pierwszej scenie Łucja rozmawiała z Jorgiem o powracającym śnie, który zdawał się prowadzić ją w stronę miejsca związanego z historią jej rodziny. Jorg stanął przed dylematem, czy wyjawić jej prawdę. W kolejnej rozmowie pada sugestia, że Łucja powinna dowiedzieć się o związku swojej rodziny z tym gospodarstwem. Nie wszystko zostało dopowiedziane wprost, a tajemnica pozostawiała widzom przestrzeń do własnych pytań.
Jeszcze mocniej wybrzmiała scena rozmowy Łucji z Kazimierą. Chora na demencję kobieta wracała do wojennych wspomnień tak, jakby wszystko działo się tu i teraz. Powracały trudne przeżycia, płacz i rozpacz związana z utratą nowo narodzonego dziecka. Łucja próbowała ją uspokoić, być przy niej i pomóc jej odnaleźć spokój, choć bolesna przeszłość wciąż powracała z ogromną siłą.
Gra aktorek była niezwykle przejmująca. Publiczność milczała, a po zakończeniu sceny brawa były zaskakująco nikłe. Być może trudno było od razu przejść od tak trudnych emocji do zwyczajnej reakcji widowni. Ta cisza mówiła więcej niż długie oklaski.
Ważnym dopełnieniem spotkania była muzyka. Inga Reynolds przy fortepianie stworzyła stonowane tło dla opowieści, a Marzena Szumlańska-Śron wzbogaciła program swoim śpiewem. Pomiędzy rozmowami Czesław Ganda cicho przygrywał na flecie, dobierając melodię współgrającą z nastrojem wydarzenia. Muzyka nie dominowała nad słowem, lecz subtelnie je dopełniała.
Na zakończenie Łucja Fice podziękowała Czesławowi Gandzie, prezesowi RSTK, za wskazanie jej literackiej drogi i wspieranie rozwoju twórczego od 1998 roku. Był to osobisty akcent, który przypomniał, że za każdą książką kryje się nie tylko historia, ale także droga autora i ludzie, którzy pomagają mu ją odnaleźć.
Po części oficjalnej można było nabyć książkę z dedykacją autorki, a następnie porozmawiać przy kawie i cieście.
Spotkanie z Łucją Fice pokazało, że literatura może wyjść poza karty książki i przemówić poprzez teatr, muzykę oraz ludzkie emocje. Historia Kazimiery przypomina, jak długo człowiek potrafi nosić w sobie bolesne wspomnienia i jak ważne jest, by zostały wysłuchane oraz zachowane dla kolejnych pokoleń.
Organizatorami wydarzenia byli Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Zbigniewa Herberta w Gorzowie Wielkopolskim, Gorzowski Oddział Związku Literatów Polskich, Elektrociepłownia Gorzów oraz RSTK w Gorzowie Wielkopolskim.
Jadwiga Łowkis
